მარგალიტის ეკვივალენტები რუსთაველის „ვეფხისტყაოსნის“ ორ ესპანურ თარგმანში: კორპუსზე დაფუძნებული კვლევა

ანოტაცია

წინამდებარე სტატია წარმოადგენს კორპუსზე დაფუძნებულ ლიტერატურულ-თარგმანმცოდნეობით კვლევას, რომელიც შეისწავლის, თუ რა ეკვივალენტებით არის გადმოცემული ლექსემა „მარგალიტი“ შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსნის“ ორ ესპანურ თარგმანში. კვლევა განხორციელდა მულტილინგვური პარალელური კორპუსის „Rustaveli Goes Digital“ ბაზაზე. კვლევაში გამოყენებულია დუალური მეთოდოლოგია, რომელიც აერთიანებს კვლევის კვანტიტატიურ და კვალიტატიურ მეთოდებს. გაანალიზებული ერთეულები კლასიფიცირებულია დედანში მათი სამი ძირითადი ფუნქციის მიხედვით: ავტოსემანტიკური მიმართება კონკრეტულ მარგალიტზე, როგორც ძვირფას თვალზე, მარგალიტის მეტაფორული გამოყენების შემთხვევები და მისი ექსპლიციტური ან იმპლიციტური გადმოცემის შემთხვევები. კვლევაში შეფასებულია ესპანური ეკვივალენტების ლექსიკური სპეციფიკა ფიგურალური და სინტაქსური სტრუქტურის ცვლილებებთან ერთად. ემპირიული მასალის ანალიზმა გამოავლინა ორი განსხვავებული მთარგმნელობითი სტრატეგია: გუსტავო დე ლა ტორე მარგალიტის ეკვივალენტად თანმიმდევრულად იყენებს სიტყვას perla, რითაც პრიორიტეტს ანიჭებს დენოტატურ ეკვივალენტობას და, შესაბამისად, იცავს დედანზე ორიენტირებულ სტრუქტურულ სიახლოვეს. მარია ელვირა როკა ბარეა კი მიმართავს მაღალინტერპრეტაციულ, მიზნობრივ ტექსტზე ორიენტირებულ სტრუქტურას; იგი ხშირად ანაცვლებს ძირითად ლექსემას ისეთი კონტექსტური ალტერნატივებით, როგორიცაა joya, piedra preciosa ან diamante, და რეგულარულად შლის კომპაქტურ მეტაფორებს მკაფიო შედარებებად, რათა გაზარდოს ტექსტის კითხვადობა და ვიზუალური ეფექტი. კვლევამ გვიჩვენა, რომ განსხვავება პოემის ესპანურ თარგმანებს შორის არ არის ბინარული კონფლიქტი სიტყვასიტყვითსა და თავისუფალ თარგმანს შორის, არამედ ეს არის სტრუქტურული ბალანსი ლოკალურ სტილისტურ ოპტიმიზაციასა და გლობალურ ლექსიკურ მთლიანობას შორის. მეთოდოლოგიურად, ნაშრომი ხაზს უსვამს ციფრულ პარალელურ კორპუსებში ცალკეული ლექსემის ეკვივალენტების გამოვლენისა და ანალიზის მნიშვნელობას  ვრცელ ლიტერატურულ ნაწარმოებებში სისტემური მთარგმნელობითი კანონზომიერებების გამოსავლენად.